Migren, «şiddetli baş ağrısı»ndan çok daha fazlasıdır — bağımsız bir nörolojik hastalıktır ve İsviçre'de çok sayıda insan bu rahatsızlıktan muzdariptir. Tipik belirtiler nöbet şeklinde ortaya çıkan, çoğunlukla tek taraflı ve zonklayıcı ağrılardır; bunlara bulantı, ışık ve gürültüye karşı hassasiyet eşlik eder ve hareketle şiddetleri artar. İyi haber şu ki: Migren tedavi edilemese de günümüzde iyi bir şekilde kontrol altına alınabilir ve çoğu hasta zamanla nöbetlerini belirgin ölçüde daha iyi yönetmeyi öğrenir.
Olası nedenler
Yatkınlık ve uyaran işleme
Migren, beynin uyaranlara karşı doğuştan gelen hassasiyetine dayanır. Bir nöbet sırasında sinir sisteminde ağrı ve eşlik eden belirtileri tetikleyen geçici süreçler yaşanır. Yatkınlık genellikle ailede görülür.
Günlük yaşamdaki tetikleyiciler («Trigger»)
Uyku eksikliği veya düzensiz uyku, atlanan öğünler, sıvı eksikliği, stres veya özellikle hafta sonunda stresin azalması bir nöbeti tetikleyebilir. Tetikleyiciler kişiden kişiye farklılık gösterir.
Hormonal dalgalanmalar
Birçok kadında nöbetler adet döneminde sıklıkla ortaya çıkar, çünkü hormon seviyesi bu dönemde güçlü bir şekilde dalgalanır. Diğer hormonal değişimler de rol oynayabilir.
Auralı migren
Hastaların bir kısmı ağrıdan önce, ışıltı veya zikzak çizgiler gibi geçici görme bozukluklarıyla, nadiren de karıncalanma ile seyreden bir «aura» yaşar. Rahatsız edicidir ancak genellikle bir saat içinde kendiliğinden geçer.
Doktorda tipik adımlar
- 1Nörolog, şikayetleri patern, sıklık, süre ve eşlik eden belirtilere göre değerlendirir. Bir baş ağrısı günlüğü — nöbetin ne zaman ortaya çıktığı, ne kadar şiddetli olduğu ve öncesinde neler yaşandığı — bu konuda şaşırtıcı derecede yardımcıdır ve tetikleyicilerin tanınmasına yardımcı olur.
- 2Tipik bir migrende kafa bölgesinin görüntülemesi genellikle gerekli değildir. Sadece baş ağrıları yeni, alışılmadık veya dikkat çekici nörolojik belirtilerle birlikte ortaya çıkıyorsa uygulanır.
- 3Tedavi iki sütun üzerine oturur: akut nöbetin hızlı bir şekilde hafifletilmesi ve — sık nöbetlerde — önleyici bir terapi. Hangi ilaç ve önlemlerin anlamlı olduğunu doktor, sizinle birlikte ve nöbet sıklığına bağlı olarak belirler.
Kendiniz için neler yapabilirsiniz
- Basit bir baş ağrısı günlüğü tutunuz — kişisel tetikleyicilerin tanınmasına ve zamanla seyrin değerlendirilmesine yardımcı olur.
- Düzenli bir ritme dikkat ediniz: belirli uyku saatleri, düzenli öğünler ve yeterli sıvı alımı en etkili önleyici faktörler arasındadır.
- Bir nöbet sırasında mümkünse sessiz, karanlık bir yere çekiliniz — uyaran azlığı çoğu hastaya iyi gelir.
- Ağrı kesicileri hedefli ve ayda mümkün olduğunca az gün kullanınız; böylece aşırı kullanım nedeniyle sürekli baş ağrısından kaçınabilirsiniz.
Migrende her baş ağrısı bir atak değildir: Ani, daha önce hiç yaşanmamış türde bir yıkıcı baş ağrısı, bir saatten uzun süren aura, ateş ve ense sertliğiyle birlikte görülen baş ağrısı ya da felç, konuşma veya görme bozukluğuyla birlikte görülen baş ağrısı acil bir durumdur — hemen 144'ü arayın. Migren atakları sık sık ortaya çıkıyorsa, daha şiddetli veya daha uzun sürüyorsa, düzenli olarak ağrı kesici kullanmanız gerekiyorsa veya ataklar günlük yaşamınızı ve yaşam kalitenizi belirgin şekilde kısıtlıyorsa bir doktora başvurmak faydalı olur. İlk kez bir aura veya alışılmadık bir eşlik eden belirti ortaya çıktığında da tıbbi bir değerlendirme yaptırmakta yarar vardır.
Sık sorulan sorular
- Migren tedavi edilebilir mi?
- Hayır, ancak çok iyi bir şekilde kontrol altına alınabilir. Doğru akut önlemlerle ve — sık nöbetlerde — önleyici bir terapiyle nöbetlerin sayısı ve şiddeti birçok hastada belirgin ölçüde azaltılabilir.
- Migreni gerilim tipi baş ağrısından nasıl ayırt ederim?
- Migren tipik olarak nöbet şeklinde, çoğunlukla tek taraflı ve zonklayıcıdır, hareketle şiddeti artar ve bulantı ile ışık ve gürültüye karşı hassasiyet eşlik eder. Gerilim tipi baş ağrısı daha çok donuk, iki taraflı ve baskı yapıcıdır, bu eşlik eden belirtiler olmaksızın seyreder.
- Bir nöbet sırasında spor yapabilir miyim?
- Genellikle hayır — fiziksel efor tipik olarak migreni şiddetlendirir. Ağrısız dönemde ise düzenli, ölçülü hareket yardımcıdır ve daha çok önleyici etki gösterir.
Gidip gitmeyeceğinizden veya kime gideceğinizden emin değil misiniz? Şikayetlerinizi anlatın — size yakınınızda uygun bir muayenehane bulalım.